Медиация: Татуласудың және теңдіктің маңызды құралы
Қазіргі қоғамда дау-дамайларды шешудің дәстүрлі сот жүйесінен бөлек, медиация институты маңызды рөл атқаруда. Медиация – бұл дауласушы тараптардың бейтарап тұлғаның (медиатордың) көмегімен өзара тиімді шешімге келу процесі. Бұл процесс тек заңдық тұрғыдан ғана емес, адамгершілік және әлеуметтік тұрғыдан да өте құнды.
Медиацияның негізінде «татуласу» мен «теңдік» жатыр.
Ешкім ешкімді мәжбүрлемейді. Шешімге тек тараптардың өз еркімен келуі – медиацияның басты шарты.
Медиация процесінде екі тарап та тең құқылы. Олардың пікірі тыңдалады, мүдделері ескеріледі және ешқайсысына басымдық берілмейді.
Медиатор тараптардың ешқайсысының жағын шығармайды, ол тек екі жаққа да қолайлы «ортақ нүктені» табуға көмектеседі.
Келіссөздер барысында айтылған ақпараттар құпия сақталады, бұл тараптардың ашық сөйлесуіне мүмкіндік береді.
Сот процестері көбінесе ұзақ уақытты алады және қатаң заңдық шеңберде өтеді. Ал медиацияның артықшылықтары мынадай:
Сот істері айлап, тіпті жылдап созылуы мүмкін, ал медиация дауды бірнеше күннің ішінде шешуге көмектеседі.
Сотта жеңген тарап пен жеңілген тарап болады, бұл көбінесе қарым-қатынастың үзілуіне әкеледі. Медиацияда екі жақ та «жеңімпаз» болып шығады, себебі олар өздері қалаған шешімге келеді.
Ашық сот отырыстарынан гөрі, тыныш және достық жағдайдағы келіссөздер адамдарға жеңілірек тиеді.
Тараптар өздері қол қойған келісімді орындауға моральдық тұрғыдан дайын болады, сондықтан медиациялық келісімдер сот шешімдеріне қарағанда көбінесе ерікті түрде орындалады.
Медиация – бұл тек дау шешудің тәсілі емес, бұл қоғамдағы келісім мен татулықты сақтаудың мәдениеті. Ол адамдарды бір-бірін тыңдауға, түсінуге және ымыраға келуге үйретеді. Мемлекетімізде медиация институтының дамуы – құқықтық сауаттылықтың өсуінің және азаматтық қоғамның пісіп-жетілуінің белгісі.
Татуласу – жеңілу емес, бұл ақылды шешім. Теңдік – әділдіктің кепілі. Осы екі қағиданы ұстанған кез келген дау оңтайлы шешімін табады.
Н.Қ.Елшібеков
Шиелі аудандық сотының
сот әкімшісінің басшысы
Шиелі аудандық сотының
сот әкімшісінің басшысы
