МЕЙІРІМ ӘЛСІРЕСЕ, ҚОҒАМ ҚАЙДА БАРАДЫ?

Кейде ауылдың немесе аудан орталығының көшесіне қарап тұрғанда ерекше бір тыныштық сезіледі. Көшеде адамдар бар, біреуі дүкенге асығып барады, біреуі жұмысына кетіп барады, енді бірі үй шаруасымен жүр. Бірақ сол тіршіліктің ішінде бір нәрсе жетіспейтіндей әсер қалдырады – адамға жылы қарайтын, көңіл бөлетін мейірім.

Қоғам – тас қабырғалардан, биік үйлерден немесе дамыған технологиядан ғана тұрмайды. Қоғамды адам етеді – адамдардың бір-біріне деген қарым-қатынасы. Ал сол қарым-қатынастың жүрегі – мейірім. Егер ол әлсіресе, қоғам да ішінен суып, рухани бос кеңістікке айнала бастайды. Бұрынғы уақыттарда адамдар бір-біріне жақын болатын сияқты еді. Көрші көршіге сәлем беретін, бейтаныс адамға да жылы қабақ танытатын. Ал қазір кейде бір подъезде тұрып, бір-бірін танымайтын адамдарды көреміз. Бұл тек сыртқы өзгеріс емес, ішкі өзгерістің белгісі. Көшеде бір сәтке тоқтап қарасаң, қызық көрініс байқалады: біреу құлап қалса, жанынан бірнеше адам өтеді. Бірі асығыс, бірі селқос, бірі телефонға қарап кетеді. Сол сәтте адамның ішінен бір сұрақ туады: біз адамды көріп жүрміз бе, әлде тек өтіп барамыз ба? Әлбетте, қоғамды толық қара түске бояуға болмайды. Өйткені адамзаттың ішінде жарық та бар. Кейде бір бейтаныс адамның қол ұшын созғанын көресің. Біреудің ауыр сөмкесін көтеріп берген жас баланы, немесе қарт адамға жол берген қызды байқайсың. Сол сәттерде “мейірім әлі өлмеген” деген үміт қайта жанғандай болады. Бірақ жалпы тенденция алаңдатады. Қазіргі заманда адамдардың бір-бірімен байланысы жиілегенімен, сол байланыс тереңдемей бара жатқандай. Әлеуметтік желіде мыңдаған таныс бар, бірақ шынайы сырласатын адам аз. Көпшілік ішінде жалғыздық сезімі күшейіп барады. Мұны тек сезіммен емес, әлемдік үрдістермен де байқауға болады. Жапония қоғамында «хикикомори» деп аталатын құбылыс бар. Мұнда кейбір жастар қоғаммен байланысын үзіп, ұзақ уақыт бойы үйден шықпай өмір сүруді таңдайды. Ал Америка Құрама Штаттары сияқты дамыған елдерде де жалғыздық мәселесі жиі айтылады. Адамдар саны көп болғанымен, ішкі жақындық азайған. Бір зерттеулерде бұл құбылыс «жалғыздық індеті» деп те аталады. «World Health Organization» деректерінде де соңғы жылдары күйзеліс, жалғыздық және психологиялық қысымның өскені байқалады. Бұл тек медициналық немесе әлеуметтік мәселе емес, бұл – адам мен адам арасындағы рухани байланыстың әлсіреуінің салдары. Сонда сұрақ туындайды: мейірім неге азайып барады? Шын мәнінде, ол азайған жоқ шығар. Мүмкін, біз оны көрсетуге асықпай қалған шығармыз. Өмірдің жылдамдығы, күнделікті күйбең тіршілік, ақпараттың көптігі – бәрі адамның ішкі тыныштығын бөліп алғандай. Бір кездері адамдар бір-бірімен көзбе-көз сөйлесетін. Қазір көздің орнына экран сөйлейді. Бір кездері жүрекпен сезінетін дүниелер, қазір «лайкпен» өлшенетін сияқты. Бірақ «лайк» адамның жанын жылытпайды, «смайлик» адамның көз жасын сүрте алмайды. Дегенмен, үміт үзілмейді. Өйткені мейірім – толық жоғалып кететін нәрсе емес. Ол тек көмескіленуі мүмкін. Бір сәттік жақсы әрекет, бір жылы сөз, бір шынайы қамқорлық – соның бәрі қайтадан адам жүрегіндегі жылуды оята алады. Кейде үлкен өзгеріс үлкен істерден емес, қарапайым әрекеттерден басталады. Біреуге жол беру, біреудің сөзін тыңдау, шаршаған адамға жылы қарау – осының өзі қоғамның бағытын өзгерте алатын күш. Түйіндей келе, егер мейірім әлсіресе, қоғам да ішкі жағынан суи бастайды. Ал егер әр адам өз жүрегіндегі жылылықты сақтап, оны басқаларға жеткізе білсе, қоғам қайтадан адамдықтың шынайы бейнесіне оралады. Ең маңызды сұрақ сол күйі қалады: біз мейірімді жоғалтып жатырмыз ба, әлде оны қайта тірілтуді ұмытып кеттік пе? Ал сіз қалай ойлайсыз оқырман?