Күз туралы қызыққа толы 5 дерек

Күз – табиғаттың алтын түске боялып, айнала ерекше реңкке енетін мезгілі. Бірі жапырақтардың сыбдырын ұнатса, енді бірі салқын самал мен жауыннан кейінгі таза ауаны жақсы көреді. Ал осы мезгілде табиғатта қандай қызықты құбылыстар болатынын білесіз бе?

1. Жапырақтар неге сарғаяды?

Жазда жапырақтарға жасыл түс беретін хлорофилл пигменті мол болады. Күзде күн сәулесі азайып, хлорофилл ыдыраған кезде жапырақтардың бойындағы сары және қызғылт сары реңктер айқын көрінеді. Сондықтан ағаштар алтын түске боялғандай әсер қалдырады.

2. Күзде күн неге қысқарады?

Күз мезгілінде Солтүстік жарты шарда күннің жарық уақыты біртіндеп азаяды. Мұның себебі – Жер осінің көлбеулігі және Жердің Күнді айнала қозғалуы. Соның нәтижесінде түн ұзарып, күн салқындай бастайды.

3. Құстардың жылы жаққа көшуінің себебі неде?

Кейбір құстар күзде азық қоры азайып, ауа райы суығандықтан жылы аймақтарға қоныс аударады. Олардың көшуіне күн ұзақтығының өзгеруі де әсер етеді. Құстардың кейбір түрлері мыңдаған шақырым жол жүріп, қолайлы мекендерге жетеді.

4. Ағаштар күзде қысқа дайындалады

Күзде көпжылдық өсімдіктердің өсуі баяулап, олар қысқы тыныштық кезеңіне дайындалады. Жапырақтарын түсіретін ағаштар судың шамадан тыс булануын азайтады. Бұл – суық мезгілді өткеруге көмектесетін табиғи бейімделу тәсілі.

5. Күзгі жапырақтардың түсі ауа райына байланысты өзгереді

Жапырақтардың күзгі реңкіне температура, күн сәулесі және ылғал мөлшері әсер етеді. Күн ашық, түн салқын болған кезде кейбір ағаштардың жапырақтары қанық қызыл түске боялуы мүмкін. Ал ауа райының басқа жағдайларында сары түс басым болады.

Күз – тек табиғаттың түрленетін кезеңі емес, қоршаған ортадағы өзгерістерді тануға мүмкіндік беретін ерекше мезгіл. Әр сарғайған жапырақ пен қоныс аударған құстың өз себебі бар. Табиғаттың осы бір үйлесімді өзгерісі күздің сұлулығын одан әрі айшықтай түседі.

Дайындаған: Айнұр ИБРАШЕВА
Сурет авторы: Нұрболат НҰРЖАУБАЙ