НАУРЫЗ – ҚҰТ, БЕРЕКЕ БАСТАУЫ
Жер-ана бусанып, күн нұры төгіліп, табиғат қайта түлейтін көктемнің ең көркем шағында келетін Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесі қазақ халқы үшін қашанда ерекше. Бұл – жай ғана күнтізбедегі дата емес, бұл – тіршіліктің жаңаруы, үміттің оянуы, жақсылықтың бастауы. Сондықтан да халқымыз ежелден бұл күнді «жыл басы», «берекенің бастауы» деп қастерлеген.
Наурыз – терең тарихы бар, ұлттың болмысымен біте қайнасқан мейрам. Көшпелі өмір салтын ұстанған ата-бабамыз табиғатпен етене өмір сүріп, әр мезгілдің мәнін терең түсінген. Қыстың қыспағынан аман шыққан ел үшін көктемнің келуі – үлкен қуаныш, жаңа өмірдің нышаны болған. Сол себепті Наурызды тек табиғаттың жаңаруы емес, адамның да рухани жаңғыруының белгісі деп қабылдаған.
Халқымыз бұл күнге ерекше дайындалған. Үй ішін тазалап, ескі-құсқыдан арылып, жаңа үмітпен жаңа жылды қарсы алған. «Жаңа жылды қалай қарсы алсаң, жыл бойы солай өтеді» деген сеніммен, адамдар бір-біріне өкпе-ренішін кешіріп, татуласуға ұмтылған. Бұл – Наурыздың ең басты құндылығының бірі – кешірім мен татулықтың мейрамы екенінің айғағы.
Ұлыстың ұлы күнінде айтылатын «Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын!» деген ақжарма тілек – береке мен молшылыққа деген үміттің көрінісі. Әр шаңырақта қазан көтеріліп, наурызкөже дайындалады. Оның жеті түрлі дәмнен жасалуы – өмірдің сан алуан игілігін білдіреді. Бұл тағам тек ас емес, ол – бірліктің, молшылықтың, кең пейілдің символы.
Наурыз – тек дастарқан басындағы қуаныш емес, ол – ұлттық салт-дәстүрдің жаңғыратын шағы. Бұл күні алтыбақан құрылып, жастар ән айтып, күй шертіп, ұлттық ойындар ойналады. Қыз қуу, көкпар, арқан тарту секілді ойындар халықтың рухын көтеріп, бірлігін нығайтады. Үлкендер ақ батасын беріп, жастарға өнеге айтады. Осылайша ұрпақтар сабақтастығы жалғасады.
Бүгінгі таңда да Наурыз өзінің мәнін жоғалтқан жоқ. Керісінше, тәуелсіз ел ретінде бұл мерекенің мазмұны тереңдей түсті. Ол – ұлттық бірегейлігімізді айқындайтын, рухани құндылықтарымызды дәріптейтін маңызды күн. Қоғамда мейірім мен ізгілікке деген сұраныс артқан заманда Наурыздың тәрбиелік мәні бұрынғыдан да күшейе түсті.
Әсіресе, жастар үшін Наурыз – тек ойын-сауық емес, өткенді тану, тамырын сезіну мүмкіндігі. Ұлттық киім киіп, дәстүрді жаңғырту арқылы олар өз болмысын танып, рухани байиды. Бұл – ұлт болашағы үшін аса маңызды.
Сонымен қатар Наурыз – тек қазақтың ғана емес, көптеген халықтарға ортақ мереке. Бұл оның адамзаттық құндылықтарды дәріптейтінін көрсетеді. Яғни, Наурыз – бейбітшілік пен келісімнің, достық пен ынтымақтың символы.
Бүгінгі қоғамда адамдардың бір-біріне деген жанашырлығы азайып бара жатқандай көрінетін тұста, Наурыз бізге ең басты құндылықтарды еске салады. Ол – мейірім, кешірім, кеңпейілділік. Егер әр адам осы қасиеттерді жүрегіне ұялатса, қоғам да өзгереді.
Қазақ «Самарқанның көк тасы жібіген күн» деп Наурызды бекер айтпаған. Бұл күні тіпті қатал жүректердің өзі жібіп, адамдар бір-біріне ізгі тілектерін арнайды. Демек, Наурыз – жүректерді жақындастыратын, адамдарды табыстыратын мейрам.
Қорытындылай келе, Наурыз – құт пен берекенің бастауы ғана емес, ол – адамгершілік пен ізгіліктің жаңғыратын күні. Әр шаңыраққа шаттық сыйлап, әр жүрекке жылулық ұялатады. Сондықтан бұл мерекені тек атап өтіп қана қоймай, оның мәнін түсініп, өмірімізге енгізу – әрқайсымыздың парызымыз.
Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын! Жаңа жыл баршаңызға жақсылық пен береке әкелсін!
Акбота Бакирова,
