ЖЕТІСУ МЕН СЫРДЫҢ ЖҮЙРІКТЕРІ СЫНҒА ТҮСТІ

Ел Тәуелсіздігінің 35 жылдығына арналған «Тұғыры биік Тәуелсіздік» атты Қызылорда және Жетісу облыстары арасында республикалық дәстүрлі командалық айтыс өтті. Өнер бәйгесінде айтыстың түре, сүре, қыз бен жігіт, қайым түрлерімен қатар, ән, күй додасы да тартысты өтті.
Сөз сайысының ашылуында облыс әкімі Мұрат Ергешбаев екі аймақтың намысын ту еткен жыр додасының жүйріктеріне сәттілік тіледі.
– Алашқа ана болған Сыр өңірі – сөз киесі қонған, жыр­дан маржан төгілген қасиетті өлке. Осы дәстүрді бүгінгі буын лайықты жалғастырып келеді. Мұның айқын дәлелі – Мұхтар Ниязовтың үш мәрте «Алтын домбыра» ие­гері атануы. Мейірбек Сұл­тан­хан да «Алтын домбы­ра­ны» иемденіп, Сыр елінің ай­тыстағы дәстүр жалғас­ты­ғын тағы бір мәрте танытты. Бұл сабақтастық жас талант Бек­сұлтан Орынбасаровтың «Кү­міс домбыра» иегері ата­нуымен де айшықтала түсті.
Халқымыз қашаннан өнерді бағалаған, кие тұтқан. Оның ішінде айтыс өнерінің біз үшін орны ерекше. Ел тәуелсіздігін алғаннан бері қаншама ақын­дарымыз түлеп ұшып, айтыс өнерін дамытуға үлкен үлес қосуда. Өйткені, айтыс – мәң­гілік киелі мұрамыз, – деді аймақ басшысы.
Сөз додасына түскелі тұр­ған командаларды әйгілі Айт­ақын Бұлғақов, Бекұзақ Тә­ңір­­бер­ген сынды жыр жүй­рік­­те­рі­нің жалғасы Нұрлы Мұха­ма­ди мен Қазыбек Шын­берген секілді жасөспірім өнер­паз­дар жыр шумақта­ры­мен таныс­тырды.
Алдымен сүре айтыста Данияр Болатқан мен Бексұл­тан Орынбасаров, жыршылар сайысында Есхат Нұрәли мен Марат Сүгірбай, түре ай­тыс­та Дидар Өмірәлі мен Ме­йір­бек Сұлтанхан, күй тар­тыс­та Самат Жексенбаев пен Әділбек Тәшімов, қыз бен жігіт айтысында Әдемі Сыбанқұл мен Ержан Әміров, дәстүрлі ән орындауда Бейбіт Мұсаев пен Зульфия Баймұрзаева, қа­йым айтыста Қазыбек Же­ңісхан мен Мұхтар Ниязов, ал термеде Арафат Ысқақов пен Руслан Ахметов өнерлерін ор­таға салып, көрермен қауымға керемет көңіл-күй сыйлады.
Айталық, түре айтыста төк­пелете жырлаған Мейірбек Сұлтанханның:
Айтыста Нартай, Манап алыбы бар,
Күй десе Әлшекейдің сарыны бар.
Ән десе Ешнияз сал, жыр-термеде
Базар мен Тұрмағамбет тәлімі бар.
Ассалаумағалейкүм, Сырдың елі,
Даңқы шыққан қаншама дарыны бар.
Тұғыры таудан биік тарихы мен,
Халқының ханнан биік қадірі бар, –
деген сөзі кешегі сүлейлер мұ­­расының сынығындай, ауыз­дан-ауызға көшетін уәлі сөздің бірі десек болады. Сол сияқты, та­ғы бір сөз кезегінде Сыр өңі­рін «Қызылдың қылышына мой­нын тосып, қазаққа қазақ атын қайтарған жер!» деген си­­паттамасы да сөздің түйіні бол­ғандай.
Ержан Әміров пен Әдемі Сы­банқұл қыз бен жігіт айты­сында Ержан ақын мұғалім­дігін алға тартып, шәкіртіне сабақ бергендей сарында жыр толғады. Сондай-ақ мектептің жоғары сыныбында оқитын жас қызбен айтысуға өзінің түр-тұлғасы лайық еместігін әзіл-қалжыңмен жеткізген жі­гітке:
«Біздің түр, түр емес» деп қыз көрерлік,
Налисыз күтіп едік сізден ерлік.
Жырыңыз сұлу болса, болды емес пе,
Түріңіз етпейді ғой, сізге кемдік.
Түріңізге қарамай айтысуға,
Шамамызға қарамай біз де келдік, –
деген Әдемінің сөзі тапқыр жауап болды.
Жетісулық Қазыбек Жеңіс­хан айтыстың ақтаңгері Мұх­тар Ния­з­овқа жү­рексінбей қар­сы­лас бо­лып, қа­йым ай­тыстың тамаша үлгісін көр­сетті.
Өнерпаздарды қазылар ал­қасының төрағасы, ақын, Қа­зақстанның Халық жазушысы Жүрсін Ерман, қазылар алқа­сы­ның мүшелері, айтыскер ақындар, Мәдениет қайраткері Серік Құсанбаев, Мемлекеттік «Дарын» сыйлығының лау­реаты Бекарыс Шойбеков, дәс­түрлі әнші, Қазақстанның Халық артисі Айгүл Қосанова, жыршы-термеші, өнертанушы, Мәдениет саласының үздігі Елдос Еміл және күйші, про­фессор, Мәдениет қайраткері Мұрат Әбуғазы бағалады. Ал сөз сайысын айтыскер ақын, ҚР Мәдениет саласының үздігі,  «Серпер» сыйлығының иегері Нұрмат Мансұр жүргізді.
Өнер додасының қорытын­дысы бойынша жоғары дайын­дық пен шеберлік танытқан Қы­зылорда облысының коман­дасы жеңіске жетті. Жеңімпаз командаға арнайы кубок пен қар­жылай сертификат табыс­талды.
Ғазиза ӘБІЛДА,
«Сыр бойы»